Napis „zmywalna" na puszce nic nie znaczy, bo nie jest niczym mierzony. Mierzona jest klasa odporności na szorowanie według normy PN-EN 13300 i to ona rozstrzyga, czy ścianę nad blatem da się umyć, czy tylko odmalować.
Ta liczba jest na puszce albo w karcie technicznej. Reszta wyboru - lateks czy ceramika, mat czy satyna - układa się dopiero wokół niej.
Klasa zmywalności: jedyna liczba, która się liczy
Badanie wygląda tak: powłokę szoruje się znormalizowaną szczotką przez 200 cykli i mierzy, ile ubyło grubości. Wynik w mikrometrach wyznacza klasę.
| Klasa | Ubytek powłoki | Gdzie |
|---|---|---|
| 1 | poniżej 5 µm | kuchnia, łazienka, przedpokój |
| 2 | od 5 do 20 µm | kuchnia przy mniejszym budżecie |
| 3 i niżej | więcej | pomieszczenia, w których ścian się nie myje |

Skala jest odwrócona w stosunku do intuicji: klasa 1 jest najlepsza, klasa 5 najsłabsza. Do kuchni bierze się klasę 1 albo 2. Klasa 3 to już czyszczenie na sucho, czyli ścieranie kurzu - nie zmywanie tłuszczu.
Jeśli na puszce nie ma klasy, a jest tylko słowo „zmywalna", poszukaj karty technicznej producenta. Brak deklarowanej klasy to najczęściej odpowiedź sama w sobie.
Lateksowa, ceramiczna czy akrylowa?
Trzy nazwy, które w sklepie stoją obok siebie, a znaczą różne rzeczy.
Ceramiczna ma najwyższą odporność na plamy i szorowanie. To wybór na ścianę nad blatem i wokół płyty, czyli tam, gdzie pryska.
Lateksowa daje najlepszy stosunek jakości do ceny i w większości kuchni wystarcza. Ma jedno słabsze miejsce: jest nieco mniej odporna na kolonizowanie przez grzyby niż ceramiczna. Wersje oznaczone wprost jako „do łazienki i kuchni" zwykle sprawdzają się dobrze, bo producent dokłada do nich dodatki biobójcze.
Akrylowa jest najtańsza i bywa tym samym co lateksowa - w praktyce często jest to farba akrylowa z niewielkim dodatkiem lateksu. Do pomieszczenia z parą to najsłabszy z trzech wyborów.
Kolejność, w jakiej warto o tym myśleć: najpierw klasa zmywalności, potem rodzaj. Lateksowa klasy 1 domyje się lepiej niż ceramiczna klasy 2, choć nazwa sugeruje odwrotnie - bo to klasa mierzy akurat zmywalność.
Farba do kuchni i łazienki - czy to to samo?
Tak, i to nie jest chwyt marketingowy. Oba pomieszczenia stawiają przed farbą ten sam zestaw wymagań: para wodna, skraplanie na zimnych ścianach, konieczność mycia i ryzyko pleśni.
Dlatego farby z tym oznaczeniem mają zwykle dwie rzeczy naraz: wysoką klasę zmywalności i dodatki biobójcze hamujące rozwój pleśni. W kuchni ten drugi składnik przydaje się tam, gdzie powietrze stoi: za szafkami i w rogach.
Jedno zastrzeżenie: farba nie zastąpi wentylacji. Jeśli pleśń wraca w tym samym miejscu, problem jest w wymianie powietrza, nie w powłoce.
Mat czy satyna nad blatem?
Tu trzeba wybrać między wyglądem a myciem.
Mat ładnie wygląda i wybacza nierówne ściany, ale trudniej go czyścić. Satyna delikatnie odbija światło i jest bardziej odporna na zmywanie - za to mocniej podkreśla każdą nierówność podłoża.
Mechanizm jest prosty: im wyższy stopień połysku, tym więcej spoiwa w farbie, a to spoiwo tworzy zwartą powłokę, po której brud się nie wczepia. Stąd satyna myje się lepiej nie dlatego, że błyszczy, tylko dlatego, że ma inny skład.
Rozsądny kompromis w kuchni: satyna na ścianie roboczej, mat na pozostałych. Jeśli ściany są krzywe, a nie chcesz ich wygładzać, zostań przy macie klasy 1 - lepszy dobry mat niż satyna, która pokaże każdą falę.
Przy samym doborze odcienia pomogą osobne teksty o kolorach do kuchni i o kolorach frontów kuchennych.
Ile to kosztuje?
Orientacyjnie, za opakowanie 10 litrów:
- farba akrylowa: od około 50 zł
- dobra farba biała do wnętrz: 119-145 zł
- farba lateksowa dedykowana do łazienki i kuchni: około 299 zł, czyli blisko 30 zł za litr
Różnica między najtańszą akrylową a dedykowaną lateksową to około 250 zł na opakowaniu 10 litrów. Przy jednej kuchni to zwykle cała różnica w kosztach - i dotyczy powierzchni, którą będziesz myć przez kilka lat.
Jeśli planujesz malować nie ścianę, a płytki nad blatem, to inna farba i inna technologia - opisaliśmy to w artykule o malowaniu płytek w kuchni. Całą kolejność prac przy odnawianiu kuchni zebraliśmy w tekście o tym, jak pomalować kuchnię.
Czego nie robić?
- Nie kupuj po napisie „zmywalna". Szukaj klasy wg PN-EN 13300.
- Nie bierz klasy 3 do kuchni. To czyszczenie na sucho, nie mycie tłuszczu.
- Nie dawaj satyny na krzywą ścianę. Pokaże każdą falę.
- Nie licz, że farba biobójcza załatwi pleśń. Najpierw wentylacja.
- Nie oszczędzaj na ścianie roboczej. Różnica w cenie to ułamek kosztu kuchni.

